شب نشيني هالو

به مناسبت شصتمین سال درگذشت ابوالحسن صبا

ابوالحسن صبا ( ۱۲۸۲ - ۱۳۳۶)

نوازنده سه تار، ويلن ، ( مسلط به ديگرسازهای ايرانی ) مدرس ، محقق ومولف ، آغازکننده تکنيک انحصاری ويلن نوازی ، احيا کننده روش صحيح و قدمائی سه تارنوازی ، تربيت کننده مشهورترين موسيقی دانان درسازهای مختلف ، عضو انجمن وارکستر هنرستان موسيقی ملی وارکسترهای راديو ، صاحب نظر در شناخت وتدريس رديف های قدما (سازی وآوازی ) کارشناسی سازها وشيوه های تدريس موسيقی ، از اولين سازندگان قطعات نوين ( غير رديفی ) در عصر تجدد موسيقی ايرانی .

هنرآموزی
فراگيری اصول اوليه سه تار نزد پدرش ابوالقاسم کمال السلطنه ،آموزش تمبک نزد حاجی خان ، آموزش سه تار در محضر ميرزا عبدالله ودرويش خان ، تعليم کمانچه از حسين خان اسماعيل زاده ، آموزش ويلن نزد حسين خان هنگ آفرين ، تعليم سنتور از علی اکبر شاهی وآخرين استاد او، علی نقی وزيری .

آثار
سه دوره آموزش ويلن ، چهار دوره آموزش سنتور ، يک دوره آموزش تار وسه تار ، کتابی تحقيقی درباره شناسائی سازهای ايرانی وتاريخچه آنها ، تعدادی يادداشت ومقاله واظهار نظر ، رديف کامل دستگاهها وآواز های موسيقی ايرانی ، تصنيفهای دشتی ، سه گاه ، همايون ، چهار گاه ونغمه ضربی روی مخمس صفی عليشاه .

صبا عاشق همه سازهابود .يک موسيقيدان ايتاليائی که در زمان حيات صبا بااو ملاقات کرده بود درباره اش می گويد : اين مرد به تنهائی يک ارکستر کامل است . شوق بی حدش به آموختن سازها گاه به گاه ، سازهای غريب و نا آشنا را هم در برمی گرفت . درباره به صدا در آوردن اين گونه سازها اصطلاح اهلی کردن را بکار می برد .
اهميت اصلی هنر صبا در نواختن سه تار وويلن است . صبا در نواختن اين دو ساز صاحب سبک است . ظرايف ودقايق کارش را صاحب نظران منحصر به فرد می دانند وامروز کمتر نوازنده ويلنی است که از او به نحوی تاثير نگرفته با شد زيرا اين سازرا آنچنان می نواخت که پيش از او نوازنده ای ننواخته بود . او يکی از کامل ترين شيوه هارا در نواختن سه تار داشت . مضراب هايش پرداخته ودقيق بود . صبا سه تار را جز در مقام مخصوص آن به دست نمی گرفت . مضراب های چپ وراست اورا به لحاظ صحت وترتيبی که داشت ، درميان نوازندگان سه تار بی نظير دانسته اند .
خاصيت اصلی نوازندگی صبا ، غير از شناخت همه جانبه او از موسيقی ايران ، آشنائی با موسيقی غرب ، درک فيض از استادان سابق وهم زمانش ، رياضت مدام در نوازندگی ، بهره وری از سرچشمه های موسيقی فولکلوريک وتعليم وتعلم پيوسته موسيقی ، روح نوازندگی اوست .

صبا درسال ۱۳۰۶ شمسی از طرف علی نقی وزيری برای تاسيس مدرسه صنايع مستظرفه به رشت می رود وشرايط مساعد محيط وعوامل موجود درآن ، اورا بسوی اولين واساسی ترين تحقيق موسيقی ايران يعنی موسيقی فولکلوريک سوق می دهد . تحقيق درموسيقی گيلان ازشهرگرفته تاعمق راه های صعب العبوروقلب روستاهای دوردست ، حدوددوسال باعلاقه وشورهرچه بيشترادامه پيدامی کند . اين تحقيقات بنيان های زندگی هنری صبا رادگرگون می کند : ازجمله درهمين دياراست که اوبرای اولين بار به وجود ریتم های لنگ درموسيقی ايران پی می برد ، آنهم درشرايطی که سايراستادان زمانه اش فکرمی کردند که نوازندگان محلی ، به اشتباه ریتم های لنگ رامی نوازند .

صبامردی بود باظاهری خوش ، بسيارساده زندگی می کرد وبااکثرشاعران وهنرمندان عصرخود دوستی داشت . اومدتی درمدرسه عالی آمريکائی تحصيل کرده بود . درسال ۱۳۰۱ برای هميشه قيل وقال مدرسه را رهاکرد وبه موسيقی روی آورد . درتمام عمرش اين خوشبختی راداشت که جزبه سودای دل خويش که موسيقی بود ، نپرداخت . صبا ازسال ۱۳۱۰ درخانه اش کلاس خصوصی موسيقی ترتيب داد . اورابه خاطرايثارش درتعليم شاگردان باميرزاعبدالله مقايسه کرده اند. شاگردان او هيچگاه خصوصيت استادرا فراموش نمی کنند . از سال ۱۳۱۸ که راديو تهران تاسيس شد ، در راديو نوازندگی می کرد وتا پايان عمر در هنرستان ملی بکار تدريس وتحقيق موسيقی اشتغال داشت . زندگی صبا آن رفاهی را که باعث فراغ بالش در پرداختن به نوازندگی باشد در اختيار او نگذاشت .
از سال ۱۳۱۰ به بعد مجبور بود بطور جدی ومداوم به تعليم موسيقی بپردازد . کار سنگين تعليم سبب شد که هنر نوازندگی او به آنچنان تعالی که در خورش بود وانتظار می رفت نرسد . اما هنوز هيچيک از تربيت يافتگان صبا يا نوازندگان ديگر روشی برتر از صبا پيش نگرفته اند . از اين رو يکی از افتخارات صبا در اين است تاروزی که چشم از جهان فرو بست نوازنده ای ممتاز و استادی يگانه در موسيقی ايران بود .
👇

https://t.me/sh_n_halloo/1902

شب نشینی هالو
@sh_n_halloo
کانال اشعار #هالو
@mrhallo