પોતપોતાના ક્ષેત્રોમાં શિખર પર પહોંચેલા દુનિયાના સફળ લોકો કેમ તેમના વિષય સિવાયની, જીવનની જટિલ બાબતોમાં ઊંડી સમજ અને જિજ્ઞાસા રાખતા હોય છે? અભ્યાસોમાં એવું પૂરવાર થયેલું છે કે માનવ જીવનના અસ્તિત્વને લગતા અટપટા સવાલો અને રહસ્યો અંગે તમે જેટલો ઊંડો વિચાર કરો, તમારી બુદ્ધિમતા અને વ્યવસાયિક સ્કિલમાં નિખાર આવે છે.
આપણા મગજમાં ન્યૂરોન્સની ભૂમિકા મહત્વની હોય છે. ન્યૂરોન, એટલે કે નર્વ સેલ્સનું કામ ભૌતિક દુનિયામાંથી આપણી અંદર આવતા મેસેજને રિસિવ કરવાનું અને શરીરનાં વિવિધ હિસ્સાઓને "આદેશ" આપવાનું હોય છે. આ ન્યૂરોન્સ એકબીજા સાથે નવાં કનેક્શન સ્થાપીને લગાતાર પોતાને નવાં (અપડેટ) કરતાં હોય છે. તેને સીનેપ્સ કહે છે.
સીનેપ્સ કેવી રીતે બને? એક ખાતરીબદ્ધ રસ્તો જીવનની પાયાની ગહેરી અને જટિલ બાબતો પર ઊંડું મનન કરવાનો છે. જટિલ બાબતો પર વિચારો કરવાથી સીનેપ્સ તેજ ગતિએ કામ કરે છે અને તેનાથી IQમાં વૃદ્ધિ થાય છે.
એક તો, આવી બાબતો પર વિચાર કરવાથી આપણી અંદર જીવન પ્રત્યે એક તાર્કિક અને સકળ (holistic) વૈશ્વિક દ્રષ્ટિકોણનું નિર્માણ થાય છે, જે આપણી સુખાકારી માટે મદદરૂપ બને છે. બીજું, તેનાથી મગજની વિશલેષણાત્મક ક્ષમતાને ધાર નીકળે છે અને તમે સાચા-ખોટા વિશે અને શું કરવું, શું ના કરવું તે વિશે વધુ સ્પષ્ટ રીતે સમજ કેળવી શકો છો. પછી તમે જે વિચારો છો અથવા જે કરો છો તે માનવતાના વ્યાપક હિતને ધ્યાનમાં રાખીને કરો છો.
એટલા માટે, એક દેશનો વડો હોય કે ટોચનો ઉદ્યોગપતિ, એક ઉત્તમ ફિલ્મમેકર હોય કે સફળ લેખક, નામી વિજ્ઞાનિક હોય કે મહાન સ્પોર્ટ્સમેન, તે સૌ માનવજીવન સંબંધી વિષયોમાં અને શક્ય હોય ત્યાં સુધી તેના ઉકેલની ગહેરી સમજ રાખતા હોય છે. ટૂંકમાં, સહેલું ના વિચારવું. મગજને સતત કસતા રહેવું.
-Raj Goswami