સંપત્તિનો અધિકાર:
મૂળ ભારતીય બંધારણમાં સાત મૂળભૂત અધિકાર હતા. પરંતુ 44માં બંધારણીય સુધારા બાદ સંપત્તિના અધિકારને બંધારણીય અધિકાર બનાવી દેવામાં આવ્યો. હાલ છ મૂળભૂત અધિકારો ઉપલબ્ધ છે.

'ખાલી ચણો વાગે વધુ' એવી ગુજરાતી કહેવાતનો મનોવૈજ્ઞાનિક આધાર છે. સોશ્યલ સાઇકોલોજીસ્ટ ડેવિડ ડનિંગ અને જસ્ટિન કૃગરના એક અભ્યાસ પરથી તેને Dunning Kruger Effect કહે છે. 1995માં એક બેન્ક લૂંટારુંએ કેમેરાથી બચવા માટે મોઢા પર લિબુનો રસ ચોપડ્યો હતો. તેને એવો ભ્રમ હતો કે લીંબુનાં કેમિકલ્સ તેના ચહેરાને કેમેરામાં નહીં આવવા દે. એના પરથી કરવામાં આવેલા અભ્યાસમાં તારણ નીકળ્યું હતું કે જે લોકોમાં ઓછી અથવા અધકચરી સમજણ હોય તેને જ્ઞાની હોવાનો આત્મવિશ્વાસ હોય અને જે લોકોમાં બહુ જાણકારી હોય તેમને હંમેશાં તેમના જ્ઞાનને લઈને થોડી આશંકા હોય.
સોશ્યલ મીડિયા પર તમે જોતા હશો કે જે લોકોમાં રાજનીતિ અને શાસનની બાબતોની ઉપરછલ્લી સમજ છે તે સૌથી વધુ શોરબકોર કરે છે અને જે તેના જાણકાર છે તે સૌથી ઓછું બોલે છે.
અંગ્રેજીમાં કહેવત છે કે Fools rush in where angels fear to tread- દેવદૂત જ્યાં જતાં ડરે ત્યાં મૂર્ખાઓ ધસી જાય. જેનામાં વધુ આવડત હોય તે ઓછું દેખાડે. જેનામાં ઓછી આવડત હોય તે વધુ દેખાવ કરે. જે મૂર્ખ છે તે પોતાને જ્ઞાની સાબિત કરવા બોલ-બોલ કરે. જે અસલમાં જ્ઞાની છે તે ચૂપ રહે. અધકચરી સમજણની બેવડી ટ્રેજેડી એ છે કે એક તો તેવા લોકો ગમે તે નિષ્કર્ષ પર ધસી જાય અને બીજું, સમજણ ઓછી હોય એટલે એ પણ ભાન ન પડે કે તેઓ સ્ટુપિડ છે.
- Raj Goswami

🪔 શુભ રથયાત્રા 🪔

"આપણા વિચારો વાંચન કે અનુભવોમાંથી આવતા હોય છે. તો નવું ક્રિએટિવ થિન્કિંગ કેવી રીતે અપનાવી શકાય? What is the source of thought, not based on reading or experiences?"

ક્રિએટિવ થિન્કિંગ ચમત્કાર અથવા 'ઉપરથી અવતરેલું' નથી. ક્રિએટિવ થિન્કિંગ એટલે મનમાં આવતા હજારો વિચારોમાંથી કોઈ એક વિચારમાં વિશ્વાસ પેદા કરવો અને તેને વ્યવહારુ બનાવવો તે. ક્રિએટિવ થિન્કિંગ એટલે કવિતાઓ લખવી, ચિત્રો દોરવાં કે ગીતો ગાવાં એટલું જ નથી. ક્રિએટિવ થિન્કિંગ એટલે સમસ્યાઓનું સમાધાન શોધવાનો પ્રયાસ. એક ગરીબ પરિવાર તેના સંતાનને હાયર એજ્યુકેશન આપવા માટે કોઈ રસ્તો શોધે તે પણ ક્રિએટિવ થિન્કિંગ કહેવાય.
જે ક્રિએટિવ થિન્કિંગ વ્યવહારિક સ્તરે કામનું ન હોય, તેને તુક્કો અથવા ફેન્ટસી કહેવાય. વિચાર માત્ર રૂટિન વિચાર કે ફેન્ટસી ન રહી જાય તે માટે તો પહેલાં એમાં વિશ્વાસ કેળવવો પડે કે, "આ સંભવ છે." ન્યૂટનને વિશ્વાસ હતો કે "સફરજન નીચે કેમ પડે છે, ઉપર કેમ જતું નથી?" તે પ્રશ્નનો જવાબ હોવો જ જોઈએ. તે પછી તેણે તેનું સમગ્ર વાંચન અને અનુભવોને કામે લગાડીને પૃથ્વી અને બીજા ગ્રહો કેવી રીતે કામ કરે છે, તે સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો, અને તેમાંથી તેને ગુરુત્વાકર્ષણ નામની ઉર્જાનો પત્તો મળ્યો હતો.
જે થિન્કિંગમાંથી નવીન અને મૌલિક આઈડિયા આવે, તેને ક્રિએટિવ થિન્કિંગ કહેવાય. એ વિચારો વાસ્તવલક્ષી, ઉચિત અને રચનાત્મક (કન્સ્ટ્રક્ટિવ) હોવા જોઈએ. ક્રિએટિવ થિન્કિંગ કળા છે. તે અભ્યાસથી, નિરીક્ષણથી, અનુભવથી, અને ખાસ તો વિચાર કરીને શીખી શકાય છે. દરેક વ્યક્તિમાં ક્રિએટિવ થિન્કિંગની ક્ષમતા હોય છે. જુદું વિચારવું એ ક્રિએટિવ થિન્કિંગનું પહેલું કદમ છે, કારણ કે દરેક સમસ્યા નવી હોય છે અને તેનું નવીન સમાધાન જરૂરી હોય છે.
બીજી રીતે કહેવું હોય તો, ક્રિએટિવ થિન્કિંગ બોરિંગ થિન્કિંગનું વિરોધી છે. જે વિચારોથી આપણને કંટાળો ન આવે, જે આપણને મોટિવેટ કરે, જે આપણામાં ઉત્સુકતા જન્માવે, જે આપણને એક્શન માટે પ્રેરણા આપે, તે ક્રિએટિવ થિન્કિંગ કહેવાય...!
- Raj Goswami